Preprint (baskı öncesi sürüm), bir çalışmanın dergi hakem sürecinden geçmeden veya süreç sürerken açık bir arşive (arXiv, bioRxiv, SSRN, kurumsal repozitory vb.) konmuş halidir. Amaç hızlı yayılım, öncelik kaydı (timestamp), geri bildirim ve bazen fonlayıcıların açık bilim beklentisidir. Preprint peer-reviewed makale değildir; okuyucu bunu bilerek yaklaşmalıdır.
Birçok dergi preprint’e izin verir; bazıları ambargo veya sürüm kuralları koyar. Göndermeden önce hedef derginin preprint politikasını (Sherpa Romeo vb.) kontrol edin. Preprint’e DOI verilebilir; kabul sonrası dergi sürümü ayrı DOI ile yayımlanır. Atıfta hangi sürümü kullandığınızı belirtmek doğruluk için önemlidir.
Türkiye’de preprint kültürü alana göre değişir; fizik/matematik/arXiv geleneği güçlüken bazı sosyal bilimlerde daha yenidir. Atama dosyasında preprint’i “yayımlanmış makale” yerine yazmak genelde kabul görmez—yönerge ne diyorsa o geçerlidir. Yine de proje ara raporlarında erken sonuç paylaşımı için faydalıdır.
Etik: başkalarının preprint’inden izinsiz aşırma veya sahte öncelik iddiası kabul edilemez. Predatory “preprint dergileri” ile meşru arşivleri karıştırmayın. Peer review ve open access maddeleri preprint’in ekosistemdeki yerini tamamlar. Green OA çoğu zaman kabul sonrası sürümlerin arşivlenmesidir; preprint ondan önce gelir.
APC ödemeden önce fatura, waivers ve kurum anlaşmasını yazılı netleştirin; sürpriz fatura OA’nın en sık yaşanan operasyonel sorunudur. Lisans seçiminin (CC BY vb.) tez ve fon koşullarıyla çakışmadığını da önceden doğrulayın.
Preprint (Baskı Öncesi) maddesini dosyada veya dergi seçiminde kullanırken yılı, resmi kaynağı ve varsa kategori / koleksiyon adını birlikte yazın. Bu sözlükteki ilgili maddelerle çapraz okumak, tek cümrelik sloganlara sıkışmayı engeller; jüri ve fonlayıcı diline daha uyumlu, doğrulanabilir bir anlatım sağlar.