Kitap incelemesi: Foucault’yu Marx’la Okumak (Jacques Bidet)

OpenAlex Türkçe

Jacques Bidet'nin Foucault'yu Marx'la Okumak (Fransızca basım: Foucault avec Marx, 2014) başlıklı kitabının tipik iki önemli düşünür karşılaştırmasını içeren bir çalışma olmadığını belirterek söze başlayalım.Bidet de kitabının hemen başında (s.17) Marx'ın yanı başına Foucault'yu yerleştirerek karşılaştırmalı teori araştırma sahasında (Marx-Keynes, Marx-Braudel, Marx-Lacan…vs.gibi) yeni bir çift kurmayı amaçlamadığını belirtir.Bidet bu çalışmasıyla Foucault ve Marx gibi kendilerine özgü -örneğin ilkinin iktidar (ilişkileri)/(neo)liberalizm, ikincisinin sınıf (ilişkileri)/kapitalizm olarak özetlenebilen-araştırma programları ve gündemleri olan iki düşünürü birlikte ele alırken bir toplum kuramı geliştirmeyi denemektedir.Marx'ı ve Foucault'yu, kendi deyimiyle, "ilişkilendirirken" (s.25) kuramsal ve kavramsal düzlemlerde bağdaşmaz gibi görünen birçok kavramsal ve kuramsal noktada doğan gerilimlerden ilerleyerek modern bir sınıf toplumu kuramı geliştirmeyi hedeflemektedir.Bu bağlamda, Foucault'nun "zayıf bütüncülüğü" içeren "güçlü nominalizmi" (s.123) ile Marx'ın bireylerarası ilişkilerden yapısal ilişkilere geçtiği ve zayıf nominalist boyutlar barındıran güçlü yapısalcılığını ilişkilendirerek ve aralarında bir köprü kurarak modern toplumun sınıf kuramını geliştirmeyi denemektedir.Nominalizmle güçlendirilmiş Marx'ın yapısal sınıf kuramını genişletmek ve sınıf kuramını yeniden temellendirmek (s.25) kitabın bir amacı olarak Bidet tarafından dile getirilmektedir.Ayrıca odağı Foucault'yu Marx'la okumak olduğundan özellikle Foucault'nun bilgi, hakikat, iktidar, yönetim, özne ve etik olarak tanımlanan araştırma programının parçalarını birleştirme ve birlikte anlama yolunda önemli ipuçları sunmaktadır.Bidet'nin kitabı giriş ve sonuç bölümlerinin dışında dört bölümden oluşmaktadır.Giriş bölümü kitabın kuramsal arka planını çıkaran, metin ilerlerken daha iyi anlaşılabilen, kısa ve yoğun bir bölümdür.Sonuç bölümü birden fazla kutbu olan egemen sınıfın karşısında temel sınıfın ya da halk sınıfının nasıl özgürleşebileceğine dair somut siyasal soruya kuramsal planda bir katkı sunmaya çalışıyor.