MARDİN PALAZ DOKUMALARINDA BİRLEŞTİRME DİKİŞLERİ

OpenAlex Türkçe

Yüzeyinde sadece çözgü görünen palaz dokuma; yatay ya da dikey dokuma tezgâhlarında enleri dar (25 ila 65 santimetre) ve boyları uzun (82 ila 520 santimetre) olacak şekilde çoğunlukla keçi kılı, yün ve pamuktan yapılan bir dokuma türüdür. Anadolu’nun birçok yerinde birbirine benzer teknikler ile dokunan palaz dokumalar, başta yer yaygısı olmak üzere seccade, örtü, çuval ve heybe olarak kullanılmıştır. Palazlar iki, üç ya da dört parça (şak) halinde dokunmakta ve çeşitli dikiş teknikleri ile birleştirilmektedir. Bu makalede Mardin yöresinde dokunan palaz dokumalarda kullanılan dikiş teknikleri analiz edilmiştir. 2023-2024 yılları arasında Mardin’de yapılan alan araştırmasında, yedi farklı dikiş tekniği tespit edilmiş ve incelenmiştir. Bu tekniklerin bazıları birbirine benzemesine rağmen görüntü olarak farklılıklar sergilemektedirler. Ayrıca dikişte iğne hareket sıklığının ve farklı renklerde dikiş iplerinin kullanılmasının ortaya çıkan görüntüyü etkilediği görülmüştür. Bazı örneklerde tasarımın bir parçası gibi sonuçlar veren bu dikiş teknikleri; yeni dokunmuş parçalar üzerinde uygulanarak teknik çizimleri ile çalışmada sunulmuştur. Yapılan alan araştırmasında yörede palaz dokumacılığının oldukça azaldığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda çalışmanın amacı; palaz dokumacılığının uygulanabilmesini ve yaşatılmasını destekleyen bir kaynağın literatüre kazandırılmasıdır.