Maydanozda Ağır Metal Stresinin in vitro Çimlenme ve Fide Gelişimi Üzerine Etkileri

OpenAlex Türkçe

Bu çalışmada, açık alanda yetiştirilen ve ağır metal kirliliğine maruz kalma riski yüksek olan Petroselinum crispum (maydanoz)’da farklı ağır metallerin (nikel [Ni], bakır [Cu], kadmiyum [Cd] ve kurşun [Pb]) bitkilerin erken gelişimi üzerindeki etkilerinin in vitro koşullarda değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Ağır metal stresi, Murashige-Skoog (MS) besin ortamına her metal için 100, 300 ve 500 μM’lik üç farklı konsantrasyon olacak şekilde oluşturulmuştur. Çalışmada çimlenme oranı, gövde ve kök uzunluğu, yaş ve kuru biyokütle değerleri, fide gelişim indeksleri (I ve II), kuru ağırlık kök: gövde oranı, tolerans indeksleri ve göreceli çimlenme gibi çok yönlü parametreler değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, genel olarak doz artışına bağlı bir şekilde bitki gelişiminde baskılanma olduğunu ortaya koymuştur. Çimlenme oranı kontrol ve Ni-100 uygulamalarında sırasıyla % 89.50 ve % 90.00 olarak belirlenirken, Pb-500 ve Cd-500 uygulamalarında sırasıyla % 28.67 ve % 32.00’ye düşmüştür. Ayrıca kök uzunluğu tolerans indeksi Cd-500’de % 13.62, Pb-500’de ise % 16.62 olarak saptanmıştır. Özellikle Cd ve Pb, yüksek dozlarda çimlenmeyi ve kök gelişimini en fazla baskılayan metaller olmuştur. Cu ve Ni ise daha düşük dozlarda nispeten daha tolere edilebilir etki göstermiştir. Sonuç olarak, in vitro stres koşulları altında yapılan bu çalışmada, maydanoz bitkilerinin ağır metal toksisitesine karşı duyarlılık düzeyleri karşılaştırmalı olarak ortaya konulmuştur.